ਸੁਬਰਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਸਹਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਾਮਲਾ : ਸੇਬੀ ਮੁਖੀ

ਮੁੰਬਈ – ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਸੇਬੀ) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਮਾਧਬੀ ਪੁਰੀ ਬੁਚ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੁਬਰਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਮੂਹ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਸਹਾਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੁਬਰਤ ਰਾਏ ਦਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰ ਸਨ। ਫਿੱਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ‘ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੁਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੇਬੀ ਲਈ ਮਾਮਲਾ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਰਿਫੰਡ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਸਵਾਲ ‘ਤੇ ਬੁੱਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 138 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਹਾਰਾ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਫੰਡ ਲਈ ਸੇਬੀ ਕੋਲ 24,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੇਬੀ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਸਹਾਰਾ ਇੰਡੀਆ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (SIREL) ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਹਾਊਸਿੰਗ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (SHICL) ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੁੱਲੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਬਾਂਡ (OFCDs) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਬਾਂਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰੀਬ 3 ਕਰੋੜ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 

ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲੰਮੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 31 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਸੇਬੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਪੈਸਾ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹਾਰਾ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਬੀ ਕੋਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 24,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ (ਸੇਬੀ) ਨੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 138.07 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ 25,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਹਾਰਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਂਡਧਾਰਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2022-23 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੇਬੀ-ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਮੁੜ ਭੁਗਤਾਨ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਕਾਇਆ 1,087 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। 

ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਬੀ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ, 2023 ਤੱਕ 53,687 ਖਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 19,650 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, “48,326 ਖਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 17,526 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਕੁੱਲ 138.07 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 67.98 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਆਜ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।” ਬਾਕੀ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਅਪਡੇਟ ਵਿੱਚ, ਸੇਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 31 ਮਾਰਚ, 2022 ਤੱਕ 17,526 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 138 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਸੇਬੀ ਅਨੁਸਾਰ 31 ਮਾਰਚ, 2023 ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕ੍ਰਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 25,163 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।