ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਵਿਵਾਦ

ਬੀਜਿੰਗ : ਚੀਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਗਲੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਗੂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ 14ਵੇਂ ਦਲਾਈਲਾਮਾ ਤੇਨਜਿਨ ਗਯਾਤਸੋ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਸ ਕੋਲ ਹੈ। ਪਰ ਚੀਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਮਰੀਕਾ-ਤਿੱਬਤ ਨੀਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ, ਤੇਨਜਿਨ ਗਯਾਤਸੋ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਦੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ । ਤਿੱਬਤ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਪਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੀਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਦਲਾਈਲਾਮਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਸਤੰਬਰ 2007 ਦਾ ਆਦੇਸ਼ (ਆਰਡਰ ਨੰਬਰ 5) ਹੈ ਜੋ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਬੁੱਧਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਲੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਲਈ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੀਨੀ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਅੰਤਿਮ ਵਿਚੌਲਾ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਲਾਮਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ। ਪੁਨਰਜਨਮ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਲਾਮਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਨਿਰਵਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਸਾਰ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ।